محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )
577
فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى )
شبرنگ « 21 » . ديگپايه - همان ديزندان مرقوم « 22 » . مثالش حكيم خاقانى گويد : بيت بگذرد « 1 » ديگپايه گر « 2 » ز حجر * نگذرد « 3 » ز آتشى كه در حجرست دوانه - [ به وزن جوانه ] يعنى دونده بسرعت و تازيان « 4 » نيز گويند . مثالش مولوى معنوى : بيت « 5 » بسوى مريم آيد دوانه گر عيسى است * و گر خرست بهل تا گميز خر بويد « 6 » و هم او « 23 » فرمايد : بيت هر درد كه آن دوا ندارد * سوى دل خود دوانه ديدم « 24 » . دشته - [ به وزن گشته ] صحرا باشد « 24 » . مثالش نزارى قهستانى گويد : بيت نظاره گهى دارم صحراش رياض خلد * يك روز نمىآيى با ما تو در آن دشته ديگينه - [ باشباع كسرهء دال فارسى ] يعنى ديروزين كه دينه نيز گويند . « 24 » . مثالش مولوى گويد : بيت هر روز فقيران را هم عيد و هم آدينه * نى عيد كهن گشته آدينه ديگينه دنبوقه - [ بضم دال و باى تازى و سكون نون و فتح قاف ] در نسخهء ميرزا موى آويخته از قفا و نيز طرهء شعله « 25 » و دستار باشد . دنگداله - [ بفتح دال و كاف فارسى و لام و سكون نون با دال مهمله ] در نسخهء ميرزا آبى باشد كه از ناودان تا زمين يخ بسته باشد و در سامى فى الاسامى دنگاله آمده به وزن پرگاله و اين به صحت اقرب است . مثال اول شاعر گويد : بيت خلم « 7 » از دماغ و بينى من تا به پشت پاى * گشته است دنگداله ز سردى و از خمار
--> ( 1 ) بجز « ب » : بگزرد . ( 2 ) اصل : را . ( متن تصحيح قياسى است ) . ( 3 ) بجز « ب » : نگزرد . ( 4 ) بجز « س » : تا زنان . ( 5 ) كلمه در « س » نيست . ( 6 ) بجز « ب » : پويد . ( 7 ) « س » « الف » : حلم . ( متن تصحيح قياسيست و خلم معنى آب بينى دارد ) . ( 21 ) در برهان بمعنى ديگ نيامده است و معانى : قلعه و حصار و اسب و استر و خر كه از كاكل تا دمش خط سياهى كشيده شده باشد را نيز دارد . ( 22 ) يعنى : سه پايهء آهنى . ( 23 ) يعنى : مولوى . ( 24 ) اين لغت در برهان نيست . ( 25 ) شمله ، يعنى چادر .